Rio Negro etape 2
Santa Rosa - Puerto Madryn
We belanden vandaag dankzij onze moedige piloten, in Patagonie. De streek die eindeloos tot onze verbeelding spreekt. Patagonie heeft alles wat een etappe van Dakar interessant kan maken: rivieren, zee, strand, meren, een voorsmaakje van de Andes, en vooral wind. Als je nog nooit in Patagonie bent geweest, weet je niet wat wind is. Zoals de eskimo's een hele resem namen hebben voor sneeuw, hebben ze er in Patagonie voor wind. Patagonie is woest en ongetemd. De indiaan zweeft er nog rond, verschillende stammen maken tegenwoordig terug aanspraak op hun landerijen, wat tegen het principe druist van het 'respect voor prive eigendom' zoals de regering het zo mooi kan zeggen.

De toeristen overstelpen deze streek het hele jaar door en toch vind je er nog de wijdse stilte, eenzaamheid en rust. Rio Negro is het begin van Patagonie, met als hoofdstad Viedma. Het is ook de streek waar de dinosaurus zich thuisvoelde en er zijn heel wat opgravingen naar de oertijd. Voor de Spaanse overheerser hier toekwam, behoorde dit gedeelte toe aan verschillende etnische stammen: puelches, poyuches, mapuches, tehuelche. U hoort al dadelijk het woordje 'che' terug in deze namen, aandachtige lezers zullen nog weten van het verhaal voorheen, dat dat woordje 'mens' wil zeggen. Deze indianen geloven dat ze van het heelal komen, zij zijn als groep op aarde neergezet om deze planeet te onderzoeken, zij zijn 'mensen'. Er waren ook andere mapu en tehuelco die in een ander deel van het heelal werden neergezet en dus geen 'che' of mensen waren. De laatste grote stam was de guenaken of de 'patagones' die Magalaan hier tegenkwam toen hij averij opliep. Aan hun ontmoeting heeft deze streek zijn naam te danken. Het is niet duidelijk of Magalaan hen zo noemde omdat ze grote voeten hadden: pata is voet en het achtervoegsel gon betekent groot. Misschien was het wel omdat deze indianen alles tevoet deden, ze gebruikten geen paarden of andere voertuigen. Kilometers konden ze afleggen al wandelend, iets wat voor deze rally niet echt van pas zal komen, maar toch wel gebeurde. Vaak kom ik hier mijn geboortelandje tegen, ook nu weer verwijst de naam Patagones naar Vlaanderen. In de tijd van de Spaanse overheersing hadden wij in onze streken een blikken muntstukje dat Patagones heette. Misschien was het wel zo dat Magalaan bij al dat moois van deze provincie aan het mooie vlakke Vlaamse land dacht, je weet maar nooit. Hij heeft zijn redenen nooit geboekstaafd, had hij eigenlijk beter wel gedaan, als goed navigator.
Een raad voor de piloten in dit uitgestrekte indianenlandschap: volg de condor, de geest van de oude dolende indiaan. De rijders zullen in deze etappe niet alleen Patagonie tegenkomen, ook zichzelf. Patagonie op zijn best. De geesten van de indianen zijn hier nog zo sterk aanwezig, zowel in de wijdsheid als in de eenzaamheid van dit landschap. Het zal de eerste confrontatie worden met zichzelf. De ruwheid in klimaat en landschap voert je naar de hel van het zuiden. Hier zal de rally een voorsmaakje krijgen van de 'muur'. Het echte afzien kan hier beginnen ook al is het dan in een prachtige natuurlijke omgeving.

Het klimaat is puur contrast. Er zijn streken waar er 2000 tot 3500 mm regen valt per jaar, en er zijn streken van 200 tot 300mm. De winters zijn gruwelijk koud en de zomers hels warm. De droge woestijn wind komt hier meestal uit het oosten en zuid-oosten. Naast de woestijn, als tegenpool, herbergt deze provincie ook uitgestrekte oerbossen vol met cipressen en coihues, een rode boomsoort. Het klimaat wordt gevormd door de speelsheid van de Atlantische oceaan die hier tegen de hardheid van het polaire front botst. In deze etappe zal Patagonie zich not niet helemaal tonen. Het zal een eerste kennismaking met Patagonie zijn die de belofte aan veel meer inhoudt. De Andes verschuilt zich nog in bedwingbare 'heuvels'. De begroeiing is hier aan de saaiere kant, struiken en dik samengeklitte grasheuveltjes. Voor de piloten waarschijnlijk niet echt de vlugste manier om hierover van punt A naar punt B te geraken. Dit harde gras overleeft op karakter, ze zullen het geweten hebben.
Toch komen ze in Rio Negro ook mooie en plezierige dingen voor de mensen tegen. De streek Bolson is een klein beetje zoals ons eigen landje, bekend om zijn bier. Het artisanale gerstennat vloeit er rijkelijk door berg en dal, eindelijk zijn ze van de bittere mate af, hier kunnen ze hun kelen eens goed doorspoelen met een pint zoals ze gebrouwen moet worden.

De rally zal in deze provincie 2.200 km afleggen. Dat is het meeste in eenzelfde provincie. De provinciegoeverneur is dan ook enorm opgetogen en stelt zijn medebewoners gerust dat alles goed gepland is. Als ze zo beginnen in Argentinie 'todo bien' is de tegenstelling niet erg ver weg. Het protest groeit hier links en rechts. De rally loopt door verschillende natuurreservaten en de schade die daar, volgens milieu organisaties, zal aangericht worden, is onherroepelijk. Ook komt de rally door een paar gebieden die sterk bevolkt zijn. Of de mensen zich zullen houden aan de voorschriften van veiligheid is een open vraag. Ze zijn in deze provincie wel veel rally's gewoon, hopelijk gebeuren er geen ongelukken en houdt iedereen zich aan zijn kant van de weg.

Hier poseert de Argentijnse dakarploeg in Jacobacci, Rio Negro.

Etappe 3 Puerto Madryn - Ir. Jacobucci

Ik nodig je uit
Luister naar het lied van de walvis
Daar waar de maan op de golven danst
Daar waar de hemel de zee kust.
Zak af naar dit oord
Open al je deuren
Breek door al je muren
Luister naar het lied van de walvis
Hij bejubelt
De tempel der zee
Een melodie die begint
In het diepe blauw


En eindigt
in het fijne zand
Van het heilige strand.

Puerto Madryn is de plek waar walvissen samenkomen om te paren, om hun babies groot te brengen en ze voor te bereiden op de ijskoude eenzame wateren van de Zuid-Pool. In de 'Nieuwe Golf' van Puerto Madryn, in het kristalheldere water van de Argentijnse zee krioelt het van het zeeleven. Een lofzang van wat deze planeet ons kan aanbieden. Net zoals de radar love tussen de deelnemers van Dakar en hun navigators ergens ter velden, hebben ook de walvissen een communicatie zonder kabel, een zacht lied dat klinkt door deze wateren en vibreert over deze kusten. Het gezang van deze oceaanreuzen is gekenmerkt door herhaling van hoge en lage tonen. Walvissen en andere aquatische zoogdieren zijn afhankelijker van geluid voor communicatie dan hun aardse tegenhangers. Hun gehoor is het enigste zintuig dat goed werkt onder water. Geur en zicht wordt door het media enorm gehinderd. Geluid daarentegen wordt door het water goed doorgegeven.

De caravaan trekt vandaag van Rio Negro naar Chubut. Een andere Patagonische provincie. Daar begint het einde van de beschaving, buiten enige uitzonderingen zoals Comodoro Rivadavia, het Texas van Argentinie. In deze provincie komen twee hoogtepunten elkaar tegen: de energie waar onze economie op draait en de energie waar onze planeet op draait. We zullen met de pracht van onze planeet beginnen, of nee, we zullen daar mee afsluiten, dan blijft dat het langste hangen.

Chubut is de petroleumprovincie van Argentinie. De Argentijnse zee is rijk aan petroleum en gas dat op tientalle offshore booreilanden ontgonnen wordt. De Argentijnse firma YPF is nu een joint venture met Repsol (Spanje) en zo komen de oude colonie en de colonisten weer terug samen. Niettegenstaande er hier vollop geboord en opgespoten wordt, gebeurt het toch regelmatig dat de benzinestations zonder het echte spul zitten. De contradictie op Argentijnse wijze in al zijn heerlijkheid. De stad Comodore zelf barst de laatste jaren uit zijn voegen. De internationale firma's verbonden met boor- en pomptechnieken hebben er allemaal een bijhuis. De peso wordt hier steevast harde amerikaanse dollar. De estancieros die vroeger schapen kweekten, hebben nu een texaanse hoed op en ruilen hun schapen in voor de ja-knikkers

Naast Comodore Rivadavia is er Puerto Madryn, de thuishaven van de walvis en andere zeefauna die tot onze verbeelding spreekt. In de lucht ziet men oa de albatros, andere 10-talle zeemeeuwen- en een 100-tal zee-eenden soorten. Een vogelaar geraakt hier niet uitgevogeld. Op het strand vindt men de zeehondjes, -koeien, -leeuwen, en de pinguins in verschillende uitvoeringen. In het water de walvis, de tonijn, dolfijn, de orca en zelfs haaiensoorten. De golf die in Puerto Madryn het land binnenbeukt leeft, zweeft en krioelt van het beestenleven. Voor hen is het hier een paradijs. De gemiddelde landstemperatuur is 14 graden, een maximum van 35 graden in de zomer en nooit lager dan 5 graden in de winter. Volgens de laatste statistieken, verandert hier het klimaat ook drastisch en dit geeft zijn invloed op de fauna. Er zijn verschillende internationale universiteiten die hier studies houden, zeker rond de klimaatsverandering. Eentje onder hen komt uit ons landje: een belgische groep die hier neergestreken is om een onderzoek te doen naar het gedrag van de walvis bij de schommelende temperatuur van het oceaanwater. Meer uitleg over deze groep Marybio vind je op hun website. http://www.marybio.org/nl/Home.html

Een van hun onderzoeken gaat over de zuidkaper. Het is een bedreigde diersoort die, net als alle andere baleinwalvissen, een jaarlijkse migratie onderneemt. Tijdens de zuidelijke zomermaanden migreren deze walvissen naar het zuiden (richting Antarctica) waar ze zich zullen voeden om zoveel mogelijk energie op te slaan. Gedurende de zuidelijke wintermaanden migreren ze noordwaarts naar kustwateren tussen de breedtegraad 20° - 55° Z waar ze zich zullen voortplanten. Elk jaar komen er zo duizenden walvissen naar de kust van Argentinië en de meesten concentreren zich in de baaien van Península Valdés waar hun kalveren geboren zullen worden en waar ze zullen paren.
http://www.marybio.org/nl/H-Projects-Inves-SRW.html

Over de natuur kan men veel schrijven en er is al zoveel over geschreven, daarom wil ik het u alleen tonen. Geniet van deze mozaieken, het zijn deze beelden die Patagonie maken tot wat het is: de schatkamer van deze planeet qua natuur. De Argentijnen zijn er zich verantwoordelijk van bewust. Dat ze hier en daar een steekje laten vallen en toch de Dakar een kans willen geven, is hen vergeven. Voor de rest koesteren zij deze beelden in hun vaandel net zoals iedereen die zijn hart op de juiste plaats heeft.

In de mozaik ziet u de orka, Patagonische pinguin, zeehondjes, de staart van een baleinwalvis, de Condor, hierover later meer, het stinkdier, indiaanse papegaai, de zeeleeuwen, een lieve lama, de orca en de walvis opnieuw, de kleine struisvogel ñandu, de grote haas Mara en guanacos.

Of ik hiermee uitgepraat ben? Uiteraard niet. U bent niet voor niets in Puerto Madryn en in de buurt van Peninsula Valdez, HET natuurhoekje van dit mooie land

Kleine tamme pinguin, het veranderlijke weer, wegen van de rally die onvergetelijk zullen zijn, een uitgestrekte kust zonder menselijke aanwezigheid, wegen die er wel liggen, maar schijnbaar door niemand gebruikt worden, herders gehuld in hun poncho hopende dat die de wind even kan tegenhouden, een gekleurd landschap dat adembenemend is en het versteende bos dat de tand des tijds heeft doorstaan en de geur aan de dinosauri rond zich heeft hangen.

Of ik nu uitgepraat ben? Uiteraard niet, ik zou nog uren kunnen doorgaan, maar de rally trekt verder, de caravaan is reeds onder weg naar verdere oorden.


Tussen Puerto Madryn en de volgende stop, Ir. Jacobacci zal de caravaan niets tegenkomen, niets en alles. Een desolaat wondermooi ongerepte natuurlijke omgeving en zichzelf. Zoals ze in Rio Negro reeds een voorschotje hebben gekregen van 'de muur', krijgen ze hier het tweede deel, voor het eigenlijke werk zal beginnen. Dit stuk van Argentinie is van andere planeet. De menselijke aanwezigheid is hier vooral kenmerkend door zijn afwezig. Hier regeren oerkrachten. Je stapt als het ware in de film Jurasic park. Achter elke rots, achter elke heuveltop kan het hoofd van een Argentosaurus zo opduiken. De stilte is er adembenemend, de wind raast als een hebzuchtige over berg en dal en boetseert rotsen tot grooste monumenten. De tand des tijds vereeuwigde hier de bomen, veranderde als Midas, hout in steen. Ze doorkruisen in deze provincie (chubut) een eigenaardig natuurreservaat. Of de auto's de natuur blijvende schade zullen toebrengen of juist andersom is een andere vraag. Het reservaat bestaat uit een 'versteend bos' een woestijnstreek, ongeveer 100 km van Comodoro waar versteende bomen liggen die ongeveer 65 miljoen jaren oud zijn. Ook fosielen van reptielen en dino's vindt men hier bij bosjes. De lucht is enorm vochtig en heet, de flora is er dood. De wind heeft deze streek omgebouwd tot een sinistere ruine. De rotsen zijn grootse beeldhouwwerken waar de wind de beeldhouwer is. Voor paleontologen een paradijs, voor rallyrijders waarschijnlijk ook, maar dan wel om totaal uiteenlopende redenen.

De hitte verzengt je gedachte, de vochtigheid trekt al het water uit je lichaam. Elke zandheuvel is een uitdaging. De gemotoriseerde moderne dino's op vier wielen zijn klein spul tegen de natuurelementen die hier heer en meester zijn.
Zwijgen, kijken, geconcentreerd op de co-piloot vertrouwen en in je zelf blijven geloven is de boodschap. De piloten zullen vlug merken dat de natuur die hier heerst hen nachten lang zal wakker houden. Spokend op zoek naar hun oerkracht.

De mens kan hier niet leven, de indiaan trok hier enkel door, bleef er nooit hangen. Toch waren het gegeerde jachtvelden. De fauna is gevarieerd en rijk. In de 10.000 ha natuurreservaat vindt men niet alleen oude versteende boomstammen. Guanacos, dit zijn kleine lama's, vossen, poema's, grote hazen, stinkdieren, kleine struisvogels en een hoop ratachtigen en kleine arenden kom je hier tussen het schaarse gras tegen

Het landschap tussen Puerto Madryn en Ir. Jacobucci is gevormd door een vulkaan. Vandaar zijn eigenaardigheidjes. Als de piloten goed opletten komen ze ook thermalen tegen, een weldaad na een dagje Dakar.

Ir. Jacobacci en Neuquen etape 4

"DAKAR Rally en de geconstipeerde Lama's" (titel van Tommeke)
Van Ir. Jacobucci tot Neuquen loopt het landschap langzaam over naar iets totaal anders. Het wordt vochtiger, de flora herleeft en de fauna voelt zich hier thuis. De lama's en guanaco's die we hier tegenkomen, zijn niet veel mensen gewoon. Ook houden ze van de rust die hier in de bergen en aan de meren heerst. De laaiende motoren die nu zullen passeren, zal hen enige ongemakken geven. Hopelijk zijn ze het weer vlug vergeten. Ik licht al een kleine tip op van de sluier van wat je met een lama allemaal kan doen. Meer hierover als we in Catamarca zijn.

Ir. Jacobacci is een heel klein gehucht in het niets. Het is ontstaan in 1916 door migranten die werkten aan de spoorlijn en zijn blijven hangen. Het was daarvoor reeds een aiken, rustplaats voor reizigers uitgebaat door indianen. De originele naam was Nahuel Niyeo. De naam Ir. Jacobacci werd later gegeven uit eer voor de Italiaanse ingenieur uit Modena, Guido Amadeo Jacobacci, die het treinspoor naar het Zuiden heeft aangelegd.
De rally verlaat nog niet te gauw het droge woestijnlandschap. Ze blijven nog even in de droge heuvels van het tafelgebergte van Rio Negro hangen, waar de vulkanen overheersen. Toch wil ik u het winterse landschap van Bariloche niet onthouden. Bariloche ligt een beetje verderop, net in Neuquen. Het wordt door de skiliefhebbers ook wel Barilo genoemd. Het heeft een continentaal klimaat, de zomers zijn heerlijk warm en de winters ijzig koud. Een ideaal ski-oord.


Nu even terug naar onze rallygasten. We kunnen ze niet aan hun lot overlaten. De weg van Jacobacci tot aan Neuquen, het beloofde land, is lang. Jacobacci ligt op een tafelgebergte en daar waar deze hoogte zich neerstort als een Gran Canion, vloeit het smeltwater van zijn reuze broer, de Andes, samen in grote bassins, net op het grondgebied van Neuquen. De vulkanische keten van Jacobacci houdt dit alles tegen, dit gebergte is droog, guur en schraal. De waterlijn met de meren, stuwdammen en overvloedige waterbekkens, loopt juist over de grens van Rio Negro in Neuquen. Aangezien de goeverneur van Rio Negro zo trots was om te zeggen dat de rally 2.200 km in zijn provincie zou afleggen, kunnen we besluiten dat de rally over het tafelgebergte zal gaan. De deelnemers zullen nog niets merken van het overvloedige waterreservoir van de wereld. Dit zal hun lot zijn:

Als dat maar goedkomt.

Neuquen, de aankomst, is een stad die eveneens gegroeid is uit de migranten op zoek naar petroleum. Het is een moderne stad in een prachtig landschap. De adrenaline stroomt hier van de natuur in je aders. Het landschap is een sprookje, Patagonie op zijn best. De prikkels van de Andes vind je hier in de Gran Canions die her en der opduiken. Ik hoop dat de deelnemers 's avonds in de bivak even naar de heldere sterrenhemel kijken. In deze streek extra het bewonderen waard met een totaal ander sterrenbeeld dan in Europa. De poolster zal je hier niet zien, het Zuideren kruis wel. Het sterrenbeeld waar Magalaan en Columbus zich op georienteerd hebben. Magalaan was de eerste die het vernoemde in 1505. Toch werd er al voor hem over gesproken. Dante schreef in zijn Comedia Divina over 4 sterren in de vorm van een kruis, dat zullen de eerste mensen zien als ze van de hel naar het vagevuur gaan...Hoewel in de tijd dat hij dit schreef, er nog geen land noch Dakar was ontdekt waar men dit sterrenbeeld kan bewonderen. Marco Polo spreekt er over met zijn vriend en filosoof Pietro de Albano in dezelfde tijd van Dante, maar of Dante bij deze gesprekken was, is niet geweten. Iets later schrijft Americo Vespuccio 15de E, over een Kruis in de hemel in een brief aan Lorenzo de Pier de Medicis. Deze helden zagen stukken van de wereld die toen nog onbekend waren, het zijn voorlopers van Dakaristen, moedig en volhouders. Hopelijk schijnt het Cruz del Sur ook op het pad van onze dakaristen, als een radar van moed en voorspoed in deze godvergeten streek.


Neuquen is de fruitkorf van Argentinie.

We komen na de droge doortocht eindelijk weer water tegen. Prachtig klimaat, ondanks de ijzig koud in de winter. De Andes doemt op, maar houdt zich nog een beetje gedeisd. Hij geeft het water vanuit de hemel terug aan de wereld. Hier ziet u het grootste zoetwaterreservoir van.....u raadt het al: de wereld.

Het is een reuzegroot deltagebied, vandaar zijn vruchtbaar en bosrijke omgeving. Hier wordt vooral het fruit van Argentinie geoogst. De provincie exporteert appelen en peren en dit niet voor citroenen, wel voor meer dan 25 milj dollar per seizoen (jan-november). Ook exporteren ze druiven, perziken, pruimen, krieken en bosvruchten. Vooral naar landen in Europa en Rusland. Bij al dat fris fruit hoort uiteraard ook een prinses en dit jaar is dat Silvana.