Pachamama, Heilige Aarde,cusiya cusiya, tumana, dat de dag van vandaag en morgen mooi mag zijn."

 

La Rioja, 'de rode', wij denken dan aan de lekkere Spaanse wijn. Toch bevinden we ons nog steeds in Argentinie, wat niet belet dat er ook hier wijngaarden zijn, maar niet zo veel als in Mendoza. De provincie is enorm groot, 89.680 km2, dat is bijna drie keer Belgie. Het heeft 341.207 inwoners. Je ziet al dadelijk dat er veel plaats over is voor natuur en cultivatie. Wat hier zoal gecultiveerd wordt, zijn olijven. Argentinie is op wereldvlak de tweede grootste uitvoerder van olijven.
De olijfbeplanting dateert uit de Spaanse colonisatie. Zij kozen deze provincie uit om hun olijfboom te planten, zagen dat het goed was en legden zich in zijn schaduw. Dit is vier honderjaar geleden en de boom staat er nog.

Deze nobele boom is hierheen gezonden door Koning Carlos III, koning van Spanje in de 17de E. Het was de enigste boom die de reis per schip had overleefd. Vanuit hem zijn dan andere bomen geplant en is de olijfproductie op gang geschoten. Hij wordt ook wel eens: papa olijf genoemd. Nu is hij bij wet beschermd als nationaal monument. Hij werd in de boomgaard van de estancia van Don Baltazar de Avila Barrionuevo geplant, het was zijn vrouw Doña Espectacion Fuente de Avila die er zorg voor droeg. Dat ze dat goed gedaan heeft, is nog altijd te zien. In 1912 werd hij op foto vastgelegd door Don Juan Brunnel, die hem hierdoor beroemd maakte en zo de bal aan het rollen ging om er een nationaal monument van te maken.
De boom staat nog steeds in zijn natuurlijke habitat en wordt nog gedraneerd op de traditionele manier. De bordjes rond de boom geven aan wie hier op visite is geweest, prominente visite dan. Deze kolos produceert een 100 kg per jaar. Deze olijven worden geschonken aan het dorp en zijn inwoners.

Sinds de jaren '90 had La Rioja 30.000 ha beplant met olijfbomen. Er staan, door de nieuwe technologieën, nu 300 bomen per hectare. Er worden 50.000 ton olijven geoogst, waarvan 60% groene zijn, 20% zijn fijnere groene (manzanilla en Changlot real) en de rest zijn zwarte, zowel de natuurlijke zwarte als de griekse. De oogst gebeurt manueel. Er is wel juist vorig jaar een machine uitgevonden door Argentijnen om machinaal te oogsten. Dit is een aangepast oogsttractor die ze bij de druiven reeds gebruiken.

Er is nog meer lekkers in La Rioja. Het is de geitenstal van Argentinie. Deze dieren zorgen voor heerlijke geitenkaas en er wordt ook wel gerookte ham van hen gemaakt. De geitjes komen uit verschillende streken van de wereld, net zoals hun lotbroedertjes, de runderen. De genetische aanpassing gebeurt in lokale laboratoria. Zij voeren vooral uit naar andere landen. Hun marketing is tegenwoordig het calorie- en cholesterol arme vlees van de geiten en de 'gekke koeieziekte'. Hierdoor is de export de laatste jaren gestegen. Volgens een Amerikaanse studie zou het geitenvlees aan zijn opmars zijn. Vooral voor gezondheidsredenen. Een geitje zou zijn vetreservers niet opbouwen. Het komt dus bijna niets tussen de spieren te zitten.


De wenende mol, Pichi Llorón, er is ook een blinde mol, Pichi Ciego

De vegetatie van La Rioja is gebaseerd op de vegetatie van een woestijn, armoede troef dus. Langs de rivieren vindt men hier en daar oases van groen. Daar groeien de eikebomen, het geitengras en het riet. De rest van de provincie is bezaaid met struiken, jarilla, en hard woestijngras. Ook de mispel, ook een zeer oude boom, groeit hier welig.
Van al deze oudheden en van het rode zand en gebergte waar La Rioja zo rijk aan is, komen we bij de legendes terecht. La Rioja heeft een oude geschiedenis. De Inca's waren ook hier kind aan huis. De verhalen van vervlogen helden zweven tussen de olijfbomen door. La Rioja is het land van de suggestie. Een desolate streek, stil en hard, maar vol van mysteries onder elke steen. La Rioja kleeft aan je, zoals het rode zand in je porien kruipt. La Rioja gaat recht naar je hart, zoals de koude maan boven zijn rode bergen, zoals het goud dat de zon draagt in zijn klare zonsopgang. La Rioja is een land voor helden, mannen met bravour, die hun vlees gehard en hun ziel gezuiverd hebben omdat zij ilussies confronteerden. Het land van herinneringen, het land met een verleden, daar waar de poezie met zijn rijmen de weg naar de toekomst timmert. De folclore van La Rioja heeft zijn eigen karakter. Toch zijn er veel overeenkomsten met de rest van het volk van de Andes. Het werd bezocht door de Inca-koningen en dit om zijn rode rijkdom, niet alleen het zand en de rotsen zijn rozig getint, ook de steen die bijna enkel in Argentinie voorkomt. De rodacrosita was voor de Inca's het goddelijke gekristaliseerde bloed. Een halve edelsteen en bergkristal die door de Incakoningen werd gedragen, hoger gewaardeerd dan de diamant.


Toen een Incaprins afzakte naar deze streek, kwam hij langs Peru. Daar werd hij uitgenodigd op het maanfeest van Inti in de tempel van de acllas, de maagdpriesteressen. De moedige krijger, Tupac Canqui, betrad de tempel en zag bij het maanlicht de beeldige priesteres. Hij werd op slag verliefd. Het was wederzijds. De priesteres verbrak de regels van Tawantinsuyo en koos voor haar prins. Zij vluchten samen verder de Andes in en vonden een veilig onderkomen in de bergen van La Rioja. Uiteraard stuurde de Inca koning een groep achter hen aan. Zij werden nooit gevonden. Hun geluk werd bezegeld met vele kinderen, daaruit groeide de indianenstam die zich in La Rioja schuilhielden. Het koppel werd echter niet samen oud. Zij viel van een bergtop en strief in zijn armen, hij overleefde dit niet en verdronk in zijn tranen een paar maanden later. Zijn volgelingen en kinderen vonden op het graf dat hij voor zichzelf en zijn geliefde gemaakt had, een rode grafsteen, gemaakt uit het bloed dat uit de wonde van de priesteres was gelopen. Zuiver diep roos kristal. Om de incakoning om vergiffenis te vragen en de stam tot zijn rijk te verbinden, droegen ze deze steen naar hem. De koning van het incarijk zag in de roze steen de innige liefde en schonk zijn vergiffenis. Sindsdien droegen de inca's deze steen als symbool van liefde, vrede en vergeving.


Pachamama feest in Bolivie

Toen de Spaanse colonialisten uit Cuzco, Peru, naar Argentinie afzakten, namen zij, naast hun katholieke geloof, ook een stukje van de rituelen mee van de indianen. Zo komt het dat de traditie van Pachamama ook in La Rioja verderleeft. Pachamama is de belangrijkse godin van de Andes. Zij beschermt het land, de aarde en al wat er op leeft en groeit. Zij wordt meestal als een prachtige vrouw afgebeeld. Zij woont in de bergen en beschermt daar de mysteries van de planeet. Tot op vandaag wordt er in de streek van de Andes niets ondernomen zonder eerst een ritueel voor Pachamama te houden. Van geboortes tot de eerste huwelijksnacht, het bouwen van een huis, het opstarten van een nieuwe firma, tot het kopen van een nieuwe pc, eerst wordt er even een ritueel gehouden voor moeder aarde. Als ze niet wordt erkend, in al wat je doet, straft ze je met het mislukken van je plannen. Pachamama is de godin die je helpt, beschermt, je leidt en je straft. Zij heeft de macht over goed en kwaad. Zowel de jager, voor hij de guanaco schiet, zowel de mijner, voor hij het goud delft, de landbouwer, voor hij de schrale grond omspit, Pachamama is in zijn hart. Eens per jaar is er een groot feest ter hare ere, maar in het dagelijkse leven in La Rioja en omstreken, vind je elke keer weer aanwijzingen van haar aanwezigheid. De slager die zijn dier slacht, laat de eerste druppel op de grond vallen, in de richting van de Andes, zo ook de wijnboer die zijn eerste wijn botteld, gooit de eerste druppels op het droge zand in de richting van de hoge bergen. Voor zij de Andes oversteken, of een andere grote reis maken, zeggen zij even: "Pachamama, Heilige Aarde,cusiya cusiya, tumana, dat de dag van vandaag en morgen mooi mag zijn."
Een tip voor onze piloten...
Nu we bij Pachamama zijn beland en al over maagdelijke priesteressen hebben gesproken, wordt het tijd om heel het vrouwelijke gamma af te gaan. De vrouwen hadden in de samenleving van de indianen in Zuid-Amerika, een belangrijke plaats. Zij hadden bepaalde krachten, zij geven tenslotte leven. Vrouwen wekken de sexuele kracht op bij mannen, zij gebruiken die macht om de man aan hun voeten te krijgen. Deze faam was vooral in Vichigasta, een streek in La Rioja, een beetje in het extreme geslagen. In die streek waren alle vrouwen, zo zegt de overleving, heksen. Zij hadden niet alleen heksen, er waren ook dwergen en die waren meestal niet lief voor de vrouwelijke heksen. Miquilo, de dwerg, zit nog steeds achter elke steen. Hij rooft kinderen, verkacht de dames maar laat volwassen mannen met rust. Zelfs vandaag de dag, liggen de meisjes van Vichagasta niet goed op de huwelijksmarkt. De legende blijft hen achtervolgen.
La Rioja is verweven van bovennatuurlijke krachten. De president die van deze streek kwam, Menem, had ook een faam in die zin. Hij was supporter van de ploeg Racing Argentina. Elke keer dat hij ging zien, verloor de ploeg, hoewel ze aan de top stonden van de lijst, toen hij president was. Al gauw werd gezegd dat de president ongeluk bracht. Zijn naam wordt bijna nooit uitgesproken, men spreekt van 'de president', of men zegt ook wel eens Carlitos (Carlos Menem). Hij droeg de traditie van de bovennatuurlijke krachten van zijn provincie in zich en verspreidde die nationaal. Hij verloor zijn zoon in een helicopter 'ongeluk' en scheidde van zijn vrouw, terwijl hij president was. De legende gaat verder, omdat hij ook zelf overtuigd was van het ongeluk dat hij bracht, heeft hij nooit geld op zak. Hij wordt aanzien als de rijkste man van Argentinie, maar heeft geen enkele bankrekening nationaal of internationaal op zijn naam. Toch is hij een flamboyant personage. Nog steeds senator en gedreven niettegenstaande zijn hoge leeftijd. Op 71 jarige leeftijd huwde hij voor de tweede maal met Cecilia Bolocco, een Chileense televisiepresentatrice, waarvan hij terug scheidde in 2007. Niettegenstaande hij verschillende rechtzaken heeft lopen van corruptie tijdens zijn presidentschap, leeft hij als een koning in La Rioja, het land van het rode zand en mysteries in zijn bergtoppen.